De Canadese regering blijft haar grote aankoop van nieuwe gevechtsvliegtuigen opnieuw bekijken. Het land had eerder plannen gemaakt om 88 moderne straaljagers te kopen om de oude militaire vloot te vervangen. Toch wil de regering nu eerst alle mogelijkheden zorgvuldig onderzoeken voordat er definitieve beslissingen worden genomen.
De herziening werd gestart door premier Mark Carney en duurt ondertussen langer dan eerst gepland. Oorspronkelijk moest het onderzoek al in september 2024 afgerond zijn, maar de overheid heeft nog geen nieuwe einddatum gegeven. Volgens minister van Defensie David McGuinty wil Canada geen overhaaste beslissing nemen omdat het gaat om een van de grootste militaire aankopen in jaren.
De regering zegt dat zij niet alleen kijkt naar militaire prestaties, maar ook naar de gevolgen voor de Canadese economie, werkgelegenheid en industrie. Daarom worden verschillende buitenlandse vliegtuigen nog steeds bekeken als mogelijke alternatieven.
Europese vliegtuigen blijven in beeld
Naast het Amerikaanse toestel onderzoekt Canada ook meerdere Europese straaljagers. Verschillende bedrijven uit Europa proberen Canada ervan te overtuigen dat hun vliegtuigen beter kunnen aansluiten bij de behoeften van het land.
Een Zweedse fabrikant heeft voorgesteld om een volledige productieplaats in Canada op te zetten. Dat zou betekenen dat veel onderdelen en werkzaamheden in Canada zelf gebeuren. Hierdoor zouden nieuwe banen ontstaan en zou het land meer controle krijgen over onderhoud en technologie.
Ook andere Europese bedrijven bieden moderne toestellen aan die volgens hen goedkoper kunnen zijn in onderhoud en tegelijk sterke militaire prestaties leveren. Canadese politici tonen interesse in deze voorstellen omdat zij de binnenlandse industrie willen versterken en minder afhankelijk willen zijn van buitenlandse controle.
Kosten van het project blijven stijgen
De aankoop van de nieuwe straaljagers is een enorm duur project geworden. Toen Canada het oorspronkelijke contract tekende, werd de kostprijs geschat op ongeveer 19 miljard Canadese dollar. Ondertussen zijn de verwachte kosten sterk gestegen.
Nieuwe rapporten tonen dat extra miljarden nodig zullen zijn voor wapensystemen, luchtmachtbasissen, training en andere infrastructuur. Ook de opleiding van piloten blijft een groot probleem. Er zijn zorgen dat Canada niet genoeg ervaren piloten heeft om alle nieuwe vliegtuigen in gebruik te nemen.
Sommige studies verwachten dat de totale kosten over de volledige levensduur van de vloot kunnen oplopen tot tientallen miljarden dollars. Daarbij worden niet alleen de aankoopkosten meegerekend, maar ook onderhoud, herstellingen, brandstof en latere vervanging.
Eerste levering gaat wel door
Ondanks het lopende onderzoek heeft Canada al betaald voor de eerste reeks vliegtuigen. De eerste 16 toestellen worden tegen eind 2026 verwacht. De huidige evaluatie gaat dus vooral over de resterende vliegtuigen die nog niet volledig zijn vastgelegd.
Dat betekent dat een volledige annulering van het project minder waarschijnlijk lijkt. De regering heeft al veel geld geïnvesteerd en belangrijke onderdelen zijn al besteld. Toch blijft Ottawa benadrukken dat het alle opties openhoudt.
Veel waarnemers denken daarom dat Canada misschien vooral tijd probeert te winnen terwijl het uiteindelijke besluit eigenlijk al grotendeels vaststaat.
Sterke band met de Verenigde Staten speelt grote rol
Canada en de Verenigde Staten werken al tientallen jaren nauw samen op militair vlak. Beide landen beschermen samen het Noord-Amerikaanse luchtruim en delen veel veiligheidsinformatie.
Daarnaast zijn de Verenigde Staten veruit de belangrijkste handelspartner van Canada. Het grootste deel van de Canadese export gaat naar de Amerikaanse markt. Daardoor kan een conflict over defensieaankopen ook gevolgen hebben voor handel en diplomatie.
Amerikaanse functionarissen hebben al laten merken dat zij het niet waarderen dat Canada blijft twijfelen over de aankoop. Sommige experts waarschuwen dat een annulering spanningen kan veroorzaken binnen militaire samenwerking en economische relaties.
Experts denken dat verandering moeilijk wordt
Verschillende defensiespecialisten geloven dat Canada uiteindelijk toch zal doorgaan met het oorspronkelijke plan. Volgens hen zou het erg ingewikkeld zijn om een volledig ander vliegtuigtype te kiezen.
Nieuwe toestellen uit Europa zouden extra training, nieuwe onderdelen en andere computersystemen vereisen. Dat zou veel tijd kosten en mogelijk nieuwe problemen veroorzaken binnen de luchtmacht.
Experts wijzen er ook op dat Canada dringend nieuwe vliegtuigen nodig heeft. De huidige militaire vloot wordt steeds ouder en vraagt meer onderhoud. Een verdere vertraging kan ervoor zorgen dat de luchtmacht tijdelijk minder sterk wordt.
Sommige voormalige militaire leiders zeggen daarom dat Canada beter snel een definitieve keuze maakt zodat de modernisering eindelijk kan beginnen.
Modernisering van de luchtmacht blijft dringend
De Canadese luchtmacht staat onder grote druk om zich te vernieuwen. De huidige gevechtsvliegtuigen vliegen al vele jaren en raken stilaan verouderd. Onderdelen worden moeilijker te vinden en onderhoud kost steeds meer geld.
Nieuwe straaljagers zouden Canada betere bescherming geven en de samenwerking met bondgenoten eenvoudiger maken. Moderne vliegtuigen beschikken over geavanceerde radar, betere communicatie en sterkere verdedigingstechnologie.
Volgens militaire kenners kan Canada zich geen lange vertraging meer veroorloven. Daarom blijft de discussie over de aankoop een belangrijk onderwerp binnen de Canadese politiek.
Eindbesluit blijft voorlopig onzeker
Hoewel de regering officieel zegt dat alle mogelijkheden nog onderzocht worden, denken veel analisten dat een volledige stopzetting weinig kans maakt. De combinatie van militaire verplichtingen, economische belangen en eerdere investeringen maakt het moeilijk om plots van richting te veranderen.
Toch wil de Canadese regering tonen dat zij zorgvuldig nadenkt over de toekomst van het leger en de nationale industrie. Het debat draait daardoor niet alleen om vliegtuigen, maar ook om onafhankelijkheid, werkgelegenheid en de relatie met bondgenoten.
Voorlopig blijft de grote vraag of Canada echt een andere keuze zal maken, of dat het land uiteindelijk toch doorgaat met het oorspronkelijke plan voor zijn nieuwe luchtmacht.